Bhagavad Gita Sanskrit Shlokas Chapter 3 : Karma Yoga
Chapter 3
अर्जुन उवाच |
ज्यायसी चेत्कर्मणस्ते मता
बुद्धिर्जनार्दन |
तत्किं कर्मणि घोरे
मां नियोजयसि केशव
|| 1||
व्यामिश्रेणेव वाक्येन बुद्धिं मोहयसीव
मे |
तदेकं वद निश्चित्य
येन श्रेयोऽहमाप्नुयाम् || 2||
श्रीभगवानुवाच |
लोकेऽस्मिन्द्विविधा निष्ठा पुरा प्रोक्ता
मयानघ |
ज्ञानयोगेन साङ्ख्यानां कर्मयोगेन
योगिनाम् || 3||
न कर्मणामनारम्भान्नैष्कर्म्यं
पुरुषोऽश्नुते |
न च
संन्यसनादेव सिद्धिं समधिगच्छति || 4||
न हि
कश्चित्क्षणमपि जातु तिष्ठत्यकर्मकृत्
|
कार्यते ह्यवश: कर्म
सर्व: प्रकृतिजैर्गुणै: || 5||
कर्मेन्द्रियाणि संयम्य य आस्ते
मनसा स्मरन् |
इन्द्रियार्थान्विमूढात्मा मिथ्याचार: स उच्यते
|| 6||
यस्त्विन्द्रियाणि मनसा नियम्यारभतेऽर्जुन
|
कर्मेन्द्रियै: कर्मयोगमसक्त: स विशिष्यते
|| 7||
नियतं कुरु कर्म
त्वं कर्म ज्यायो
ह्यकर्मण: |
शरीरयात्रापि च ते
न प्रसिद्ध्येदकर्मण: || 8||
यज्ञार्थात्कर्मणोऽन्यत्र लोकोऽयं कर्मबन्धन: |
तदर्थं कर्म कौन्तेय
मुक्तसङ्ग: समाचर || 9||
सहयज्ञा: प्रजा: सृष्ट्वा
पुरोवाच प्रजापति: |
अनेन प्रसविष्यध्वमेष
वोऽस्त्विष्टकामधुक् || 10||
देवान्भावयतानेन ते देवा
भावयन्तु व: |
परस्परं भावयन्त: श्रेय:
परमवाप्स्यथ || 11||
इष्टान्भोगान्हि वो देवा
दास्यन्ते यज्ञभाविता: |
तैर्दत्तानप्रदायैभ्यो यो भुङ्क्ते
स्तेन एव स:
|| 12||
यज्ञशिष्टाशिन: सन्तो मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषै:
|
भुञ्जते ते त्वघं
पापा ये पचन्त्यात्मकारणात्
|| 13||
अन्नाद्भवन्ति भूतानि पर्जन्यादन्नसम्भव: |
यज्ञाद्भवति पर्जन्यो यज्ञ:
कर्मसमुद्भव: || 14||
कर्म ब्रह्मोद्भवं
विद्धि ब्रह्माक्षरसमुद्भवम् |
तस्मात्सर्वगतं ब्रह्म नित्यं यज्ञे
प्रतिष्ठितम् || 15||
एवं प्रवर्तितं
चक्रं नानुवर्तयतीह य:
|
अघायुरिन्द्रियारामो मोघं पार्थ
स जीवति || 16||
यस्त्वात्मरतिरेव स्यादात्मतृप्तश्च मानव: |
आत्मन्येव च सन्तुष्टस्तस्य
कार्यं न विद्यते
|| 17||
नैव तस्य
कृतेनार्थो नाकृतेनेह कश्चन |
न चास्य
सर्वभूतेषु कश्चिदर्थव्यपाश्रय: || 18||
तस्मादसक्त: सततं कार्यं
कर्म समाचर |
असक्तो ह्याचरन्कर्म परमाप्नोति
पूरुष: || 19||
कर्मणैव हि संसिद्धिमास्थिता
जनकादय: |
लोकसंग्रहमेवापि सम्पश्यन्कर्तुमर्हसि || 20||
यद्यदाचरति श्रेष्ठस्तत्तदेवेतरो जन:
|
स यत्प्रमाणं
कुरुते लोकस्तदनुवर्तते || 21||
न मे
पार्थास्ति कर्तव्यं त्रिषु लोकेषु
किञ्चन |
नानवाप्तमवाप्तव्यं वर्त एव
च कर्मणि || 22||
यदि ह्यहं
न वर्तेयं जातु
कर्मण्यतन्द्रित: |
मम वर्त्मानुवर्तन्ते
मनुष्या: पार्थ सर्वश: || 23||
उत्सीदेयुरिमे लोका न
कुर्यां कर्म चेदहम्
|
सङ्करस्य च कर्ता
स्यामुपहन्यामिमा: प्रजा: || 24||
सक्ता: कर्मण्यविद्वांसो यथा
कुर्वन्ति भारत |
कुर्याद्विद्वांस्तथासक्तश्चिकीर्षुर्लोकसंग्रहम्
|| 25||
न बुद्धिभेदं
जनयेदज्ञानां कर्मसङ्गिनाम् |
जोषयेत्सर्वकर्माणि विद्वान्युक्त: समाचरन् || 26||
प्रकृते: क्रियमाणानि गुणै:
कर्माणि सर्वश: |
अहङ्कारविमूढात्मा कर्ताहमिति मन्यते || 27||
तत्त्ववित्तु महाबाहो गुणकर्मविभागयो: |
गुणा गुणेषु
वर्तन्त इति मत्वा
न सज्जते || 28||
रकृतेर्गुणसम्मूढा: सज्जन्ते गुणकर्मसु |
तानकृत्स्नविदो मन्दान्कृत्स्नविन्न विचालयेत् || 29||
मयि सर्वाणि
कर्माणि संन्यस्याध्यात्मचेतसा |
निराशीर्निर्ममो भूत्वा युध्यस्व विगतज्वर:
|| 30||
ये मे
मतमिदं नित्यमनुतिष्ठन्ति मानवा: |
श्रद्धावन्तोऽनसूयन्तो मुच्यन्ते तेऽपि कर्मभि:
|| 31||
ये त्वेतदभ्यसूयन्तो
नानुतिष्ठन्ति मे मतम्
|
सर्वज्ञानविमूढांस्तान्विद्धि नष्टानचेतस: || 32||
सदृशं चेष्टते स्वस्या:
प्रकृतेर्ज्ञानवानपि |
प्रकृतिं यान्ति भूतानि
निग्रह: किं करिष्यति
|| 33||
इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ |
तयोर्न वशमागच्छेत्तौ ह्यस्य
परिपन्थिनौ || 34||
श्रेयान्स्वधर्मो विगुण: परधर्मात्स्वनुष्ठितात् |
स्वधर्मे निधनं श्रेय:
परधर्मो भयावह: || 35||
अर्जुन उवाच |
अथ केन
प्रयुक्तोऽयं पापं चरति
पूरुष: |
अनिच्छन्नपि वार्ष्णेय बलादिव
नियोजित: || 36||
श्रीभगवानुवाच |
काम एष
क्रोध एष रजोगुणसमुद्भव:
||
महाशनो महापाप्मा विद्ध्येनमिह
वैरिणम् || 37||
धूमेनाव्रियते वह्निर्यथादर्शो मलेन च
|
यथोल्बेनावृतो गर्भस्तथा तेनेदमावृतम् || 38||
आवृतं ज्ञानमेतेन ज्ञानिनो
नित्यवैरिणा |
कामरूपेण कौन्तेय दुष्पूरेणानलेन
च || 39||
इन्द्रियाणि मनो बुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते
|
एतैर्विमोहयत्येष ज्ञानमावृत्य देहिनम् || 40||
तस्मात्त्वमिन्द्रियाण्यादौ नियम्य भरतर्षभ |
पाप्मानं प्रजहि ह्येनं
ज्ञानविज्ञाननाशनम् || 41||
इन्द्रियाणि पराण्याहुरिन्द्रियेभ्य: परं
मन: |
मनसस्तु परा बुद्धिर्यो
बुद्धे: परतस्तु स: || 42||
एवं बुद्धे:
परं बुद्ध्वा संस्तभ्यात्मानमात्मना
|
जहि शत्रुं
महाबाहो कामरूपं दुरासदम् || 43||
